Odpady niebezpieczne – co powinieneś wiedzieć?
1. Co to są odpady niebezpieczne?
2. Klasyfikacja odpadów niebezpiecznych.
Odpady niebezpieczne to temat, który ma ogromny wpływ na nasze zdrowie ludzi i dobrostan środowiska naturalnego. To rodzaj odpadów, który zawiera substancje toksyczne, żrące, łatwopalne lub reaktywne, może spowodować poważne szkody, jeśli nie zostanie odpowiednio przechowany lub zutylizowany. Wbrew powszechnemu przekonaniu, problem ten nie dotyczy wyłącznie przemysłu – odpady niebezpieczne można znaleźć również w naszych domach. Jakie odpady zaliczamy do tej kategorii? Jak powinniśmy je prawidłowo utylizować? Warto wiedzieć, jakie są rodzaje odpadów niebezpiecznych oraz metody bezpiecznego postępowania z nimi.
Definicja odpadów niebezpiecznych w Ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013 poz. 21) określa, że:
Odpady niebezpieczne oznaczają odpady wykazujące co najmniej jedną spośród właściwości niebezpiecznych. Właściwości powodujące, że odpady są odpadami niebezpiecznymi, oraz warunki uznania odpadów za niebezpieczne, z wyjątkiem warunków uznania odpadów za posiadające właściwości zakaźne, określają przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 1357/2014 z dnia 18 grudnia 2014 r (…)
Art. 8. 1. Posiadacz odpadów jest obowiązany do przedłożenia marszałkowi województwa, właściwemu odpowiednio ze względu na miejsce wytwarzania lub gospodarowania odpadami, zgłoszenia zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne.
Art. 27
- Wytwórca zakaźnych odpadów medycznych lub zakaźnych odpadów weterynaryjnych jest zwolniony z odpowiedzialności za zbieranie lub przetwarzanie tych odpadów, z chwilą dokonania unieszkodliwienia tych odpadów przez następnego posiadacza odpadów przez termiczne przekształcenie zakaźnych odpadów medycznych lub zakaźnych odpadów weterynaryjnych w spalarni odpadów niebezpiecznych
W praktyce oznacza to, że Wytwórca odpadów po określeniu rodzaju odpadu ma obowiązek zgłosić do Urzędu Marszałkowskiego kod i rodzaj odpadu za pomocą wniosku o nadanie numeru rejestrowego w BDO. BDO to Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO) to zintegrowany system teleinformatyczny, w skład którego wchodzi funkcjonujący od dnia 24 stycznia 2018 r. Wytwórca odpadu niebezpiecznego musi być zarejestrowany w systemie BDO i prowadzić ewidencję wytworzonych odpadów. Ewidencja ta obejmuje m.in. Kartę Przekazania Odpadu (KPO), która towarzyszy odpadom podczas ich transportu. Następnym etapem dla Wytwórcy odpadów niebezpiecznych jest podpisanie umowy z firmą odbierającą odpady niebezpieczne, by zgodnie z przepisami przekazywać odpady tej firmie mającej pozwolenia na transport, jak też bezpieczną utylizację takiego odpadu. Odpadów niebezpiecznych nie należy wrzucać do zwykłych koszy lub kontenerów, gdyż jest to niezgodne z przepisami. W systemie BDO zachowane zostają informacje na temat „drogi”, jaką przechodzi odpad od przekazania go przez Wytwórcę aż do utylizacji. Każdy podmiot, który wytwarza, transportuje lub przetwarza odpady niebezpieczne, ma obowiązek raportowania do BDO. Na podstawie tych danych monitoruje się gospodarkę odpadami w kraju. Ponadto, firma odbierająca odpady niebezpieczne może wspomóc na etapie poprawnego przekazania tj. zapakowania w odpowiednie worki lub pojemniki.
Klasyfikację i katalog odpadów niebezpiecznych oprócz Ustawy reguluje również Rozporządzenie Ministra z dnia 2 stycznia 2020 r. Poniżej fragment Rozporządzenia:
§ 1. Rozporządzenie określa katalog odpadów z podziałem na grupy, podgrupy i rodzaje ze wskazaniem odpadów niebezpiecznych.
§ 2. Odpady, w zależności od źródła ich powstawania, dzieli się na następujące grupy:
(…)
15) odpady opakowaniowe; sorbenty, tkaniny do wycierania, materiały filtracyjne i ubrania ochronne nieujęte w innych grupach – 15;
16) odpady nieujęte w innych grupach – 16;
18) odpady medyczne i weterynaryjne (z wyłączeniem odpadów kuchennych i restauracyjnych niezwiązanych z opieką zdrowotną lub weterynaryjną) – 18;
Kod zawierający gwiazdkę (*) na końcu oznacza odpad niebezpieczny. Na przykład kod 150110* oznacza Opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone (np. środkami ochrony roślin I i II klasy toksyczności – bardzo toksyczne i toksyczne).
Kod 16 02 13* – Zużyte urządzenia zawierające niebezpieczne elementy5) inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 12.
Kod 180103* oznacza Inne odpady, które zawierają żywe drobnoustroje chorobotwórcze lub ich toksyny oraz inne formy zdolne do przeniesienia materiału genetycznego, o których wiadomo lub co do których istnieją wiarygodne podstawy do sądzenia, że wywołują choroby u ludzi i zwierząt (np. zainfekowane pieluchomajtki, podpaski, podkłady), z wyłączeniem 18 01 80 i 18 01 82.
Najczęściej wytwarzane odpady medyczne niebezpieczne to:
- odpady zawierające żywe drobnoustroje chorobotwórcze,
- narzędzia chirurgiczne i zabiegowe,
- chemikalia i odczynniki chemiczne.
W systemie BDO jest widoczny cały proces prawidłowego postępowania z odpadami niebezpiecznymi. BDO pozwala na śledzenie przepływu tych odpadów oraz przeciwdziała nielegalnemu ich porzucaniu lub niewłaściwemu zagospodarowaniu.